نخ

همه چيز درباره پارچه ترگال

پارچه ترگال

 پارچه ی ترگال (Tergal) یکی از پرمصرف ترین انواع پارچه برای مصارف پوشاک ، ملحفه و … است؛ این پارچه در دو نوع ساده و کجراه در کارخانجات نساجی بافته و تکمیل می شود. در اصطلاح به پارچه ی ترگال ساده “ترگال” و به پارچه ی ترگال کجراه “کجراه” گفته می شود.

بافت پارچه های ترگال از نوع تاری پودی می باشد، پارچه های ترگال ساده به صورت مستطیلی بافت می شوند، اما پارچه های کجراه همانگونه که از نامشان مشخص است دارای بافت کج هستند و حالت مستطیلی نوع قبلی را ندارند.

در فرایند بافت این نوع پارچه عمدتا به عنوان نخ تار از نخ دولای نمره ی ۳۰ پلی استر ویسکوز استفاده می شود و برای نخ پود نیز از نخ های فیلامنتی پلی استر با نمره ۱۵۰ استفاده می شود؛ پارچه های ترگال ابتدا با درگیری نخ های تار و پود به صورت ساده بافته می شوند و سپس رنگرزی و تکمیل روی آن ها انجام می شود.

علت استفاده از نخ تابیده به عنوان نخ تار این است که در مسیری که نخ تار در ماشین بافندگی طی می کند انواع تنش و کشش به آن وارد می شود در نتیجه به نخی احتیاج داریم که بتواند این نیروهای وارده را به خوبی تحمل کند در نتیجه در نخ تار عمدتا از نخ های مستحکم تر استفاده می شود؛ در مقابل به عنوان نخ پود از فیلامنت ها استفاده می شود زیرا مسیری که نخ پود روی ماشین بافندگی طی می کند طولانی نیست و نیروی زیادی هم به نخ وارد نمی شود در نتیجه می توان از نخ هایی با حداقل استحکام در این قسمت استفاده کرد. استفاده از نخ های فیلامنتی به عنوان نخ پود باعث می شود محصول تولیدی مقرون به صرفه تر باشد و انرژی کمتری نیز برای آن صرف شود زیرا یک مرحله تاب نخ برای نخ پود حذف شده است.

ترکیب پلی استر ویسکوز : پلی ویسکوز ترکیبی از ویسکوز و پلی استر است، هردوی این الیاف به تنهایی برای بافت پارچه و پوشش مورد استفاده قرار می گیرند اما مراقبت و راحتی هرکدام به تنهایی باهم متفاوت است. الیاف پلی استر ویسکوز به عنوان بهترین الیاف نیمه طبیعی یا نیمه بشر ساخته توصیف می شوند. این نوع پارچه تا حد زیادی حس پارچه ی ویسکوز را حفظ می کند، بنابراین زیردست آن طبیعی است. اضافه شدن پلی استر به ویسکوز و تشکیل پارچه ی پلی ویسکوز نگهداری از این پارچه را آسان تر می کند به طوریکه میتوان این پارچه را در ماشین لباس شویی شست و شو و خشک کرد، این پارچه همچنین از استحکام بالایی برخوردار است.

پارچه ی پلی ویسکوز نسبت به الیاف کاملا طبیعی مثل پشم قابلیت تنفس و گردش هوای کمتری دارد، این پارچه درخشندگی بالایی دارد که این ویژگی به ارث رسیده از هردو ماده ی تشکیل دهنده ی آن است.

همچنین ترکیب این دو لیف و تشکیل نخ و نهایتا بافت پارچه موجب تشکیل سازه ای مقرون به صرفه خواهد شد؛ همچنین اضافه کردن یک ترکیب سلولزی به پلی استر به افزایش رنگ پذیری این پارچه نیز کمک می کند در نتیجه رنگرزی و چاپ روی این پارچه ها اسان تر خواهد شد. معمولا نسبت ویسکوز به پلی استر در این ترکیب چیزی در حدود ۷۵٪ پلی استر و ۲۵٪ ویسکوز می باشد.

الیاف با یکدیگر مخلوط می شوند تا خواصشان بهبود بیابد ، در این ترکیب افزودن الیاف ویسکوز به پلی استر باعث افزایش جذب آب و رنگ پذیری بیشتر، زیر دست مناسب و همچنین افزایش قابلیت تنفس پارچه می شود و افزایش پلی استر به ویسکوز باعث افزایش استحکام و مقاومت پارچه تولیدی خواهد شد.

در نتیجه استفاده از پارچه ای که ترکیب الیاف تشکیل دهنده ی آن الیاف ویسکوز و پلی استر هستند همزمان زیر دست مناسب، درخشندگی، قابلیت تنفس، رنگ پذیری مناسب و استحکام و دوام بالا را به ما می دهد و قابلیت استفاده در انواع کاربرد ها از جمله پوشاک روزمره ، یونی فرم های مدارس و ادارات، لباس های بیمارستانی، لباس کار ، لباس منزل و… را خواهد داشت.

بافت پارچه ترگال ساده به شکل مربعی است و تراکم بافت یا همان وزن پارچه در حالت استاندارد تقریبا معادل ۲۴۰ گرم است؛ یعنی مساحت ۱ متر طول در عرض پارچه که عمدتا ۱۵۰ سانتی متر است وزنی حدود ۲۴۰ گرم دارد.

ویژگی های فنی پارچع ی ترگال کجراه نیز مشابه با پارچه ترگال ساده می باشد ، اصلی ترین تفاوت این دو نوع پارچه در تراکم بافت یا گرماژ پارچه است به طوریکه برای ابعاد هم اندازه از هر دونوع پارچه وزن پارچه ی ترگال کجراه بین ۴۰ تا ۵۰ گرم بیشتر از پارچه ی ترگال ساده است. تراکم بافت پارچه ی کجراه عددی حدود ۲۸۰ تا ۲۹۰ است به همین سبب پارچه ی کجراه ضخیم تر و دارای زیر دست قوی تری نسبت به پارچه ی ساده است.

پارچه های ترگال عمدتا از جنس پلی استرمی باشنه؛ پارچه های پلی استری و عموم پارچه هایی که با الیاف مصنوعی تولید می شوند با استفاده از رنگینه های دیسپرس رنگرزی می شوند، در ادامه به شرح روش رنگرزی پارچه های پلی استر میپردازیم؛

آماده سازی پارچه قبل از ورود به مرحله رنگرزی، از جمله مواردی است که می‌تواند نقش مهمی را در ایجاد یک شید رنگی مطلوب و یکنواخت ایفا نماید.

از جمله عملیاتی که باید در این مرحله صورت گیرد، عاری نمودن پارچه از هرگونه چربی و کثیفی است.

– مواد تعاونی که در سیستم رنگرزی با رنگزای دیسپرس می‌تواند استفاده گردد، چیست؟

مواد تعاونی در این نوع سیستم رنگرزی می‌تواند به عنوان مهمترین عامل جهت رنگرزی یکنواخت و مطلوب در نظر گرفته شود که بهتر است  حتی به مدت ۱۰ دقیقه به کالا آغشته گردد و سپس، از رنگزا استفاده گردد.

از جمله مواد تعاونی در رنگرزی با رنگزای دیسپرس،  استفاده از اسید استیک است که با توجه به کالرایندکس‌های مختلف رنگزا، متفاوت است. هنگام استفاده از یک رنگزای مخلوط همچون دیسپرس/راکتیو توجه به تغییردامنه pH از نکات مهمی است که باید بسیار موردتوجه قرار گیرد. به عنوان مثال، زمانی که دامنه pH رنگزا بین ۴ تا ۹ باشد، می‌توان از اسید صرفنظر کرد و یا اگر pH آبی که استفاده می‌کنیم، ۷ باشد تجربه ثابت کرده است که عدم استفاده از اسید هیچ گونه مشکلی را به وجود نمی‌آورد؛ البته توجه به این نکته ضروری است که هنگام استفاده از یک رنگزای ترکیبی، بایستی هریک از رنگزاها از خواص یکسانی برخوردار باشند، در غیر اینصورت استفاده از اسید ضروری است.

مواد تعاونی در این نوع سیستم رنگرزی می‌تواند به عنوان مهمترین عامل جهت رنگرزی یکنواخت و مطلوب در نظر گرفته شود که بهتر است  حتی به مدت ۱۰ دقیقه به کالا آغشته گردد و سپس، از رنگزا استفاده گردد.

از جمله مواد تعاونی در رنگرزی با رنگزای دیسپرس،  استفاده از اسید استیک است که با توجه به کالرایندکس‌های مختلف رنگزا، متفاوت است. هنگام استفاده از یک رنگزای مخلوط همچون دیسپرس/راکتیو توجه به تغییردامنه pH از نکات مهمی است که باید بسیار موردتوجه قرار گیرد. به عنوان مثال، زمانی که دامنه pH رنگزا بین ۴ تا ۹ باشد، می‌توان از اسید صرفنظر کرد و یا اگر pH آبی که استفاده می‌کنیم، ۷ باشد تجربه ثابت کرده است که عدم استفاده از اسید هیچ گونه مشکلی را به وجود نمی‌آورد؛ البته توجه به این نکته ضروری است که هنگام استفاده از یک رنگزای ترکیبی، بایستی هریک از رنگزاها از خواص یکسانی برخوردار باشند، در غیر اینصورت استفاده از اسید ضروری است.

– روش رنگرزی با رنگزای دیسپرس به چه صورت است و  رعایت چه مواردی می‌تواند به ارتقا کیفیت رنگرزی و کالا بیافزاید؟

از نکات حائز اهمیت در رنگرزی دیسپرس شیب دمایی رنگرزی است. معمولاً رنگرزی از دمای°C 40  شروع می‌گردد و بهترین شیب برای یکنواختی و جذب بهتر، شیب  °C/min 5/1 تا دمای°C 85 است که معمولاً رنگرزی در دستگاه جت و رمق کشی High temperature (HT) با همین شیب انجام می‌گیرد. از آنجایی که این نقطه، دمای شروع جذب رنگ دیسپرس است، کالا به مدت ۱۵ دقیقه در دمای °C 85 باقی می‌ماند.  پس از آن با شیب °C/min 1-7/0 دما را به °C 130 درجه می‌رسانیم و با توجه به درصد رنگزا، ۳۰ الی ۶۰ دقیقه عملیات رنگرزی را ادامه می‌دهیم. معمولاً در دمای °C 85-80  چون دستگاه از زیر فشار و سایر مسائل فیزیکی خارج شده است، می‌توان درب آن را باز کرد و عملیات سرد کردن را انجام داد. در عملیات خنک‌سازی، چون آب سرد وارد دستگاه می‌شود، می‌تواند موجب شکست پارچه گردد؛ از این رو، باید دقت لازم را به عمل آورد. جهت رفع این مشکل، برخی از ماشین آلات جت دارای یک سیستم دوجداره است که آب مستقیماً در تماس با پارچه قرار نمی‌گیرد و می‌تواند به تدریج دما را کاهش و موجب خنک شدن آن گردد. در واقع، با بستن شیر بخار، شیر فشار شکن را باز می‌نماییم تا تا آب سرد از زیر J-Box وارد سیستم دوجداره گردد و دما خود به خود پایین آید.

از سوی دیگر، عملیات تخلیه باید حتماً در همین دما صورت گیرد؛ زیرا، در دمای پایین‌تر الیگومرها رسوب می‌کنند و موجب تشکیل توده‌های نامحلول می‌گردند. به عبارت دیگر، همان دمایی که جذب رنگزا آغاز گردیده (دمای°C 85)، باید عملیات خنک سازی و تخلیه صورت گیرد تا موجب شکست و خمش و دفرمه شدن پارچه نگردد، به خصوص اگر پارچه تریکو و یا لاکرادار باشد.

پارچه های ترگال برای مصارف خاص را میتوان با نخ هایی از جنس دیگر هم تولید کرد ، مثلا می توان از پنبه برای بافت پارچه ی ترگال برای تولید لباس های کار استفاده کرد که این پارچه تراکمی در حدود ۳۲۰ تا ۴۸۰ گرم را به ما میدهد که به نوع الیاف مصرفی و تراکم بافت در زمان تولید بستگی دارد. برای مشاغلی که با آتش و جرقه سر و کار دارند، یا در مناطق و محیط های گرم هستند، باید برای لباس کار پرسنل از پارچه های ترگال و کجراه پنبه ای استفاده شود. بیشترین مصرف این نوع پارچه در لباس کار مشاغل مربوط به پتروشیمی، گاز، نفت و جوشکاری است.

پارچه های کجراه هفتاد سی (٧٠ درصد پنبه )، بیشتر برای این گونه مشاغل استفاده می شوند و به صورت میانگین ٣۶٠ گرم وزن دارند. با توجه به وزن لباس، نوع فعالیت کارکنان، نوع سفارش مشتری یا نهاد مورد نظر، بودجه و مدل دوخت باید بین پارچه ترگال پنبه ای تا کجراه صددرصد پنبه، بهترین نوع را انتخاب کرد.

پارچه های ترگال کجراه قیمت بالاتری نسبت به پارچه های ساده دارند به علت اینکه از بافت ضخیم تر و تراکم بالاتری برخوردارند؛ همچنین نوع الیافی که در بافت پارچه مورد استفاده قرار می گیرد تاثیر مستقیمی روی قیمت پارچه خواهد داشت؛ به طور کلی پارچه ی ترگال بافته شده از نخ های فیلامنتی دارای ارزان ترین قیمت و پارچه ی ترگال پنبه ای بیشترین قیمت را دارا می باشند.

انواع نخ هلیی که در بافت پارچه های ترگال مورد استفاده هستند عبارتند از:

  • فلامنت – فلامنت
  • پلی استر – فلامنت
  • پلی استر پنبه – فلامنت
  • پلی استر ویسکوز – فلامنت
  • پلی استر ویسکوز – پلی استر ویسکوز
  • ۳۰ درصد پنبه – ٧٠ درصد پلی استر
  • ۷۰ درصد پنبه – ٣٠ درصد پلی استر

شناخت برندها و نام های معروف تولید کننده این پارچه، به انتخاب مطمئن و بهینه کمک خواهد کرد. همانطور که ذکر شد، اصفهان دارای برترین رتبه در تولید پارچه ترگال است که برخی از نام های معتبری که می توان در بازار یافت عبارت هستند از فدک، مهنام، تک، ونوس، ارین بافت، نیک، حیدر، زرین پود، زیبا بافت، بهارجین، نساج بافت، کیمیا بافت سپاهان، آذین، فلاحتی، پلاریس، کاشان و… .

در ادامه به معرفی مختصر چند واحد تولیدی پارچه ترگال می پردازیم:

  • صنایع نساجی فدک؛ نامی است که تقریبا تمامی تولیدی های پوشاک و فعالان حوزه پارچه ترگال با آن آشنا هستند. برند فدک، منسوجات زیادی تولید می کند اما شاید آوازه اصلی آن به خاطر پارچه های ترگال و کج راه باشد.

رنگ ثابت، درخشندگی، تولید و تکمیل حرفه ای پارچه در بحث بافت و رنگرزی و غیره از ویژگی های این کارخانه پرسابقه است. از مشخصه های اصلی کالیته فدک، بالا بودن تعداد رنگ های موجود است.

  • تولیدات نساجی تک توانست در زمان کوتاهی با مدیریتی متفکرانه و ارایه منسوجات با کیفیت، به برندی قوی در حوزه پارچه ترگال ساده وکجراه تبدیل شود. کارخانه تک اصفهان برای تولیدی هایی که در سفارش دوخت لباس فرم مدارس فعالیت می کنند، نامی کاملا آشنا است و بسیاری بر کیفیت بافت و رنگ آن اشراف کامل دارند.

این کارخانه با سیاست نرخ گذاری مناسب توانسته سهم بالایی از فروش بازار را در دست بگیرد؛ به نحوی که هر سال متراژ بالایی از پارچه های آن، صرف دوخت انواع البسه مثل لباس کار، یونیفرم های مدرسه و غیره می شود.

کالیته ترگال و کجراه تک، شامل بیش از ٨٠ رنگ پر استفاده است که به راحتی می توانید رنگ دلخواه خود را انتخاب کنید.

شرکت نساجی تک با ارایه پارچه های ترگال و کجراه با طرح خال دار، توانست سبک جدیدی از این پارچه را به بازار عرضه کند. این طرح، درلباس های فرم مدارس به خصوص مهد کودک ها، خرج کار مانتو و پیراهن، سرویس آشپزخانه و سیسمونی نوزاد بسیار پر مصرف است. در خرید پارچه ترگال یا کجراه تک می توانید درباره عوامل کیفی مثل ثبات رنگ، عدم پرزگیری و غیره، آسوده خاطر باشید.

منابع :

مجله بین ابمللی نساجی موفق ، مهندس امیر استاد مدیر عامل شرکت زرفام و سايت روچی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *